Kujawy najlepiej poznaje się w ruchu. PTTK w Inowrocławiu łączy turystykę, historię i lokalną społeczność
Jak dziś wygląda działalność Oddziału i do kogo przede wszystkim kierujecie swoją ofertę? Jaką skalę ma obecnie aktywność PTTK w Inowrocławiu? Ile wydarzeń, rajdów, wycieczek czy inicjatyw organizujecie w ciągu roku?
Radosław Balmowski: Ponad 70-letnia historia Oddziału PTTK w Inowrocławiu zobowiązuje, ale dzisiejsza działalność to przede wszystkim dynamiczny, nowoczesny ruch oparty na pasji i patriotyzmie lokalnym. Oddział nie zamyka się w schematach – łączy bogate tradycje krajoznawcze z nowoczesnymi formami aktywności i świetną, otwartą atmosferą, którą tworzą m.in. członkowie Klubu Turystyki Rowerowej „Kujawiak”, Klubu Turystów Pieszych „Ino-Łazy”, Koła Przewodników im. Zygmunta Wilkońskiego czy Koła Terenowego. Powstaje także kolejne koło PTTK w Złotnikach Kujawskich. Aktualnie mamy około 200 członków i nieustannie powiększamy swoje szeregi. Inowrocławski Oddział ma szczególne miejsce w województwie, gdyż jest siedzibą Sejmiku Prezesów Oddziałów PTTK woj. kujawsko-pomorskiego, a prezes Oddziału pełni funkcję przewodniczącego tegoż Sejmiku. Województwo kujawsko-pomorskie liczy oficjalnie 20 oddziałów z około 3 tysiącami członków.
Lidia Kaczmarek: Posiadamy również status Organizacji Pożytku Publicznego, której celem jest głównie popularyzacja turystyki i krzewienie krajoznawstwa. Inowrocławski Oddział specjalizuje się w organizacji kwalifikowanych imprez turystycznych dla wszystkich turystów niezależnie od wieku, choć nieustannie dąży do zwiększenia promocji turystyki i krajoznawstwa wśród dzieci i młodzieży. Wiele projektów udaje się nam zrealizować dzięki pozyskanemu wsparciu Ministerstwa Sportu i Turystyki, Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Powiatu Inowrocławskiego, Urzędu Miasta w Inowrocławiu, Gminy Inowrocław, Fundacji QEMETICA dla Kujaw, Banku Spółdzielczego w Inowrocławiu i Zarządu Głównego PTTK. Zajmujemy się także opracowywaniem i wydawaniem przewodników, map i informatorów turystycznych oraz odznak krajoznawczych.
Radosław Balmowski: W ubiegłym roku zrealizowaliśmy kurs dla nowych przewodników po Inowrocławiu. Dzięki temu dziś nasi przewodnicy niemalże każdego dnia oprowadzają wycieczki. W 2025 roku nasi przewodnicy podczas wycieczek oprowadzili około 2 tys. osób po Inowrocławiu, ukazując piękno i najciekawsze atrakcje miasta. Przy naszym oddziale działa także BORT (Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego) – czyli faktycznie biuro podróży realizujące wycieczki autokarowe skierowane głównie do kuracjuszy, ale także dla wszystkich chętnych chcących zwiedzać nasz kraj. Planujemy od przyszłego roku wprowadzić do oferty biura wycieczki zagraniczne.
Ile dzieje się w ciągu roku?
Lidia Kaczmarek: Inowrocławski Oddział PTTK działa na pełnych obrotach przez wszystkie cztery pory roku. Choć kalendarz dynamicznie się rozwija. W ciągu roku Oddział wraz ze swoimi kołami i klubami (w tym bardzo aktywnym KTR „Kujawiak”) organizuje średnio od kilkunastu do ponad dwudziestu dużych imprez ujętych w oficjalnym kalendarzu. Do tego dochodzą mniejsze, spontaniczne rajdy na raty, lokalne prelekcje i wyjazdy szkoleniowe. Kalendarz idealnie balansuje pomiędzy rajdami rowerowymi, pieszymi rajdami nizinno-krajoznawczymi, turystyką górską, imprezami na orientację oraz – co pokazał projekt realizowany z Funduszu dla Kujaw – turystyką motorową (samochodową).
Pojedyncze, sztandarowe imprezy potrafią zgromadzić od 60 do nawet ponad 200 uczestników na raz! Dodatkowo Oddział opiekuje się siecią ponad 260 km wyznakowanych szlaków turystycznych w regionie (w tym m.in. odnowionym, 38-kilometrowym szlakiem pieszym im. gen. Władysława Sikorskiego), dbając o to, by turyści – również ci indywidualni – zawsze bezpiecznie dotarli do celu. Dziś PTTK w Inowrocławiu to stowarzyszenie, które udowadnia, że turystyka lokalna ma ogromną siłę przyciągania, buduje silne więzi społeczne i jest najlepszym sposobem na odkrywanie uroków Kujaw.
Jakie miejsca w powiecie inowrocławskim i na Kujawach najczęściej pokazujecie uczestnikom rajdów i wycieczek? Dlaczego turystyka piesza, rowerowa i krajoznawcza jest dobrym sposobem poznawania lokalnej historii oraz przyrody?
Radosław Balmowski: Podczas rajdów rowerowych najczęściej odwiedzamy bliskie nam – znane i mniej znane miejscowości takie jak Kruszwica, Pakość, Janikowo, Strzelno, Mogilno wraz z uznanymi zabytkami, jak i mniejsze miejscowości - Piechcin, Barcin, Złotniki Kujawskie, Tuczno, Łącko, Rechta, Parchanie, Balczewo, Dąbrówka Kujawska, Leszcze, gdzie znajdują się perełki architektury drewnianej lub miejsca te mają wyjątkowy walor przyrodniczy lub związane są z takimi wydarzeniami historycznymi jak powstanie wielkopolskie.
Wyprawy często zaczynają się lub kończą w Parku Solankowym, który jest wizytówką miasta. Rowerzyści regularnie odwiedzają monumentalne tężnie, Pijalnię Wód z Palmiarnią oraz Chatą Kujawską. Na trasach miejskich i podmiejskich stałymi punktami są inowrocławskie perełki architektury: romańska Bazylika Mniejsza Imienia NMP (jeden z najstarszych kościołów na Kujawach), okazały neoromański kościół Zwiastowania NMP z charakterystyczną, wysoką wieżą, oraz Muzeum im. Jana Kasprowicza mieszczące się w neorenesansowym pałacu przy ul. Solankowej. Dla miłośników natury i czystego powietrza stałym celem wycieczek są podinowrocławskie lasy. Leśniczówka Balczewo: bardzo popularny cel rajdów (np. cyklicznych eko-rajdów). Uczestnicy chętnie odwiedzają tamtejszą ścieżkę dydaktyczno-ekologiczną, zlokalizowaną blisko rezerwatów przyrody Balczewo i Rejna, a wycieczki często kończą się wspólnym ogniskiem. Lasy Podlesie koło Gniewkowa: region ten przyciąga rowerzystów zarówno w dzień, jak i podczas specjalnych rajdów nocnych.
Na czym polega projekt realizowany dzięki wsparciu z Funduszu dla Kujaw? Jakie wydarzenia uda się zorganizować w ramach projektu?
Radosław Balmowski: Projekt pt. „Kujawskie szlaki z QEMETICA – Wędruj z nami” to inicjatywa Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) Oddział w Inowrocławiu oraz Klubu Turystyki Rowerowej „Kujawiak”. Głównym założeniem projektu jest aktywizacja lokalnej społeczności oraz promocja walorów turystycznych, krajoznawczych, przyrodniczych i historycznych Inowrocławia oraz całego Powiatu Inowrocławskiego poprzez wspólną, aktywną turystykę.
W ramach przyznanego projektu zaplanowano organizację 4 tematycznych wydarzeń turystycznych dla mieszkańców: 13 czerwca 2026 r. – Rajd rowerowy i motorowy „Dzień Chemika”. Wydarzenie łączące pasjonatów dwóch kółek oraz turystyki zmotoryzowanej (samochodowej), idealnie wpisujące się w odkrywanie industrialnych, chemicznych tradycji regionu. 28 czerwca 2026 r. – Rajd rowerowy „Powitanie lata w sukienkach”. Cykliczna, barwna i niezwykle radosna impreza rowerowa, celebrująca nadejście letniego sezonu w wyjątkowym, luźnym stylu. 19 lipca 2026 r. – Rajd rowerowy „Na miodobranie”. Letnia wycieczka na dwóch kółkach, skupiona wokół lokalnych tradycji pszczelarskich oraz walorów przyrodniczych Kujaw. 11 listopada 2026 r. – Rajd Niepodległości. Tradycyjne, patriotyczne spotkanie na szlaku, upamiętniające Narodowe Święto Niepodległości w aktywnej formie.
Co konkretnie umożliwia wsparcie z Funduszu dla Kujaw? Co z perspektywy lokalnej organizacji społecznej jest najważniejsze w takich programach grantowych jak Fundusz dla Kujaw?
Lidia Kaczmarek: Wsparcie z takich programów jak Fundusz dla Kujaw (tworzony przez Fundację QEMETICA dla Kujaw i PreZero Polska) to dla lokalnych organizacji pozarządowych i klubów, takich jak inowrocławski oddział PTTK czy KTR „Kujawiak”, realne wsparcie umożliwiające rozwijanie działalności i realizację kolejnych inicjatyw. . Przekłada się ono na bardzo konkretne, wymierne możliwości, ale też niesie ze sobą głębszą wartość instytucjonalną. Granty z tego funduszu pozwalają na sfinansowanie realnych potrzeb związanych z organizacją wydarzeń, których udźwignięcie ze składek członkowskich byłoby niemożliwe.
W projekcie pojawia się także wątek „Kujaw przemysłowych”. Dlaczego warto pokazywać również przemysłowe dziedzictwo regionu?
Radosław Balmowski: Kiedy myślimy o Kujawach, przed oczami stają nam najczęściej malownicze krajobrazy: czarnoziemy, falujące pola zbóż, sielskie wsie, uzdrowiskowy Ciechocinek czy Inowrocław oraz bogaty folklor. To jednak tylko połowa prawdy o tym regionie.
Wątek „Kujaw przemysłowych” wprowadza niezwykle fascynujący kontrast. Pokazywanie industrialnego dziedzictwa obok tradycyjnego krajobrazu i przyrody jest wartościowe z kilku kluczowych powodów. Pokazuje pełną tożsamość i unikalność regionu. Kujawy to nie tylko rolnicze „serce Polski”, ale też obszar o głębokich tradycjach przemysłowych, które rozwijały się tu w oparciu o naturalne bogactwa ziemi. To właśnie tutaj, dzięki potężnym pokładom soli kamiennej, rozwinął się przemysł sodowy i uzdrowiskowy. Z kolei genialne gleby dały początek potężnemu przemysłowi cukrowniczemu i przetwórczemu na przełomie XIX i XX wieku. Pokazanie tej perspektywy uświadamia, że historia regionu to nie tylko dawne bitwy i rzemiosło, ale też genialna myśl inżynieryjna, przedsiębiorczość i ciężka praca pokoleń robotników. Dziedzictwo przemysłowe to nie tylko zimne mury i maszyny – to przede wszystkim ludzie. To historie o tym, jak powstawały lokalne społeczności, jak fabryki budowały szkoły, domy kultury czy linie kolejowe, zmieniając małe osady w tętniące życiem ośrodki.
Dlaczego działalność PTTK jest dziś ważna - w czasach, gdy wiele osób spędza wolny czas głównie indywidualnie albo przed ekranem? Co daje ludziom udział w takich wydarzeniach poza samym przejechaniem lub przejściem trasy?
Lidia Kaczmarek: Siedząc w domu, często ulegamy złudzeniu, że to, co ciekawe, jest daleko – za granicą albo w innych województwach. PTTK uczy patrzeć na własną okolice wzrokiem odkrywcy. Kiedy uczestnik rajdu nagle dowiaduje się, jak potężną historię ma mijane codziennie grodzisko w Kruszy Zamkowej albo jaką tajemnicę kryje architektura starej cukrowni, diametralnie zmienia się jego stosunek do małej ojczyzny. Pojawia się duma z miejsca, w którym się żyje, oraz chęć dbania o nie. Wiele osób chciałoby uciec z domu na mały wypad, ale paraliżuje je konieczność planowania: Gdzie jechać? Którędy bezpiecznie przejechać rowerem? Gdzie wolno rozpalić ognisko? Udział w wydarzeniach PTTK zdejmuje ten ciężar z barków uczestnika. Nad trasą czuwają doświadczeni przewodnicy i przodownicy, którzy nie tylko znają każdy leśny dukt, ale też wiedzą, jak udzielić pomocy czy opowiedzieć interesującą ciekawostkę. Współczesna rola PTTK polega też trochę na rekonstruowaniu więzi społecznych i aktywizacji bez względu na wiek do aktywności fizycznej. Rajd taki jak „Powitanie lata w sukienkach” czy wyprawa „Na miodobranie” to bezpieczna przestrzeń, w której możemy przez kilka godzin po prostu być – blisko natury, blisko historii i przede wszystkim blisko drugiego człowieka.
