Jak pomóc sobie w żałobie? Eksperci o tym, jak przetrwać najtrudniejsze chwile po stracie

Fizyczne:

• Ścisk w gardle, duszności i uczucie ciężaru w klatce piersiowej.
• Brak apetytu lub wręcz przeciwnie – objadanie się.
• Skrajne zmęczenie połączone z bezsennością.
• Osłabienie odporności i podatność na infekcje.

Emocjonalne i poznawcze:

• „Mgła żałobna” – trudności z koncentracją, zapominanie o prostych rzeczach, poczucie dezorientacji.
• Nagłe napady płaczu wywołane przez błahe bodźce (zapach, piosenka przywołujące wspomnienia).
• Lęk przed przyszłością i poczucie braku sensu.

Skutki tłumienia żałoby

Wiele osób próbuje „być silnym” dla rodziny lub szybko wrócić do pracy, ignorując ból. Tłumienie żałoby może jednak prowadzić do poważnych konsekwencji jak:

• Żałoba powikłana – stan, w którym po upływie długiego czasu (ponad rok) intensywność bólu nie maleje, a chory nie jest w stanie funkcjonować.
• Choroby psychosomatyczne – nieprzepracowane emocje mogą „zamienić się” w przewlekłe bóle, problemy z sercem czy wrzody żołądka.
• Depresja kliniczna – kiedy smutek staje się dominujący, może doprowadzić do anhedonii, a nawet myśli rezygnacyjnych. 

Jak wspierać siebie i innych w żałobie?

Jak nam wyjaśniła firma Pleso, w trakcie żałoby najważniejsza jest cierpliwość.

• Wobec siebie – niczego sobie nie narzucaj. Jeśli potrzebujesz płakać – płacz. Jeśli potrzebujesz spać – śpij. Nie oceniaj swoich emocji.
• Wobec innych – nie używaj fraz „Czas leczy rany” czy „Wiem, co czujesz”. Najlepszym wsparciem jest obecność i proste: „Jestem przy Tobie, jeśli będziesz chciał porozmawiać lub po prostu pomilczeć”.

Jak na nowo zacząć żyć po stracie?

Wiele osób czeka na moment, w którym żałoba się „skończy”, a oni wrócą do bycia takimi samymi ludźmi jak przed stratą. Prawda jest jednak inna: żałoba nas zmienia bezpowrotnie. Nie chodzi o to, by o stracie zapomnieć lub by ból całkowicie zniknął. Chodzi o proces, który psychologia nazywa integracją straty.

Integracja to nie linia prosta, a oscylacja między dwoma trybami. Zdrowy proces polega na tym, że pozwalasz sobie na oba:

Z czasem ból przestaje być centralnym punktem Twojego dnia. Twoje życie powoli wypełnia się nowymi doświadczeniami, relacjami i celami, które sprawiają, że strata staje się jedną z wielu części Twojej historii, a nie jej jedynym rozdziałem. Możesz zacząć odczuwać radość, nie czując przy tym poczucia winy wobec osoby, którą straciłeś.

Integracja to moment, w którym zamiast pytać „Dlaczego to mnie spotkało?”, zaczynasz pytać „Jak mam z tym teraz żyć?”. Po czym poznać, że „to się dzieje”? 

• Możesz zaplanować coś na za pół roku bez lęku, że „nie dożyjesz” lub że to nie ma sensu.
• Potrafisz się szczerze zaśmiać, a sekundę później wspomnieć zmarłego bez gwałtownego załamania nastroju.
• Kiedy ból wraca (np. w rocznicę), potrafisz go nazwać („Dzisiaj mam gorszy dzień, bo to jego urodziny”) i dać sobie na niego zgodę, wiedząc, że jutro będzie lepiej.
• Przestajesz podświadomie oczekiwać, że ta osoba nagle wejdzie przez drzwi.

Jeśli czujesz, że ciężar, który niesiesz, jest zbyt duży i nie potrafisz samodzielnie zrobić kroku naprzód, konsultacja z terapeutą może być dla kluczowa, by ruszyć naprzód. Szczególnie warto zgłosić się do specjalisty, jeśli: 

• Odcinasz się od wszystkich od ponad 6 miesięcy.
• Alkohol/leki to jedyny sposób na sen lub „wyłączenie” myśli.
• Masz myśli autodestrukcyjne (np. chcesz dołączyć do zmarłego). 
• Po roku nadal nie jesteś w stanie wrócić do pracy lub zadbać o higienę osobistą.

Pamiętaj, że prośba o pomoc w żałobie to nie słabość, a bardzo ważny krok, by odzyskać siebie i na nowo zacząć żyć.