Publikacja służy jako przewodnik po środowisku lokalnym, ucząc dzieci rozumienia map, wyznaczania kierunków świata oraz obserwacji zjawisk atmosferycznych. Autorzy w przystępny sposób opisują strukturę wiejskiej szkoły, zasady działania termometru oraz techniki sporządzania planów budynków. Tekst kładzie silny nacisk na edukację patriotyczną i emocjonalną więź z „małą ojczyzną”, przedstawiając naukę jako fundament obywatelskich obowiązków.
My dokładniej przyglądamy się części podręcznika poświęconej ludności. Czytamy tam:
“Ludnością polską powiatu inowrocławskiego są tak zwani Kujawianie, którzy zamieszkują nie tylko nasz powiat, ale cały obszar ziemi zwany Kujawami. Jest to lud urodziwy, wesoły, dobrze zbudowany, chociaż niewysoki. Zazwyczaj powolni, gdy potrzeba potrafią być energiczni i uparci. W czasie zabawy ożywieni, weseli i dowcipni, najchętniej tańczą kujawiaka.”
Autorzy podręcznika wymieniają ponadto takie cechy Kujawiaków, jak “rozumni”, “pracowici” i “ambitni”.
“Chętnie zaprowadzają wszelkie ulepszenia w gospodarstwie, dlatego też rolnictwo u nich postawione jest wysoko. Dzięki temu mają się dobrze — nie żałują pianiędzy na służbę i na pewną wygodę. Lubią mieć chaty wewnątrz schludne, dobre sprzęty, brykę do wyjazdu dla siebie i rodziny. O wygląd zewnętrzny domu mniej dbają, dlatego też rzadko spotyka się przed domami ogródki kwiatowe, które obejście zewnętrzne czyniłoby przyjemniejsze i weselsze.”
Ludowy strój już w latach 20-tych określono, jako nieco zapomniany, a nasz ubiór opisano słowami “miejski”. Podkreślono za to przywiązanie do religii i chęć nauki - ale tylko, jeśli ta "wchodzi do głowy".
“Przechowały się też u nich stare klechdy, baśnie, które opowiadają sobie nieraz wieczorami. Religijni i pobożni, przy drogach budują kapliczki, figury i męki Pańskie. Rozumiejąc potrzebę oświaty, dbają o szkoły i nieraz kształcą swe dzieci, o ile są zdolne i pilne, w wyższych zakładach naukowych. „Szkoda pieniędzy — powiadają — na naukę, jeżeli nie idzie do głowy.“
“Uważają też rolnictwo, przemysł i handel za najlepsze dzisiaj zawody w Polsce i dlatego swych synów najchętniej oddają po ukończeniu szkoły powszechnej na naukę do kupców, rzemieślników, albo pozostawiają ich, co dzieje się najczęściej, na roli. Że Kujawianie są zdolni, świadczy to, że ze wsi naszego powiatu wyszło wielu ludzi dobrze zasłużonych ojczyźnie i sławnych dzisiaj w całej Polsce. Pierwsze miejsce wśród nich zajmuje wielki poeta, niedawno zmarły Jan Kasprowicz, urodzony w Szymborzu, w ubogiej wiejskiej chacie.”
Z całym podręcznikiem można się zapoznać tutaj.
[źródło: Inowrocławska Biblioteka Cyfrowa, “Nasz powiat. Podręcznik do nauki geografji dla klasy trzeciej szkół powszechnych pow. inowrocławskiego”]
Obserwuj nas w Google News
